PRACA
NAD WSPÓŁPRACĄ

“Oddawaj, teraz moja kolej” Jak nauczyć dziecko współpracy i dzielenia się?

Wprowadzenie

Podstawowy i najbardziej popularny model pracy z urządzeniem mobilnym opiera się na opcji one to one (jeden użytkownik − jedno urządzenie). To może u małego dziecka budować przyzwyczajenie do odizolowywania się i zagarniania urządzenia dla siebie. W dłuższej perspektywie i połączeniu z niekontrolowanym czasem użytkowania może to prowadzić do wyobcowania i odcinania się użytkownika od otoczenia.

Jak nauczyć dziecko dzielenia się z innymi, jak dać mu szansę do nauki współpracy? Jak dostarczać okazji do gromadzenia doświadczeń otwierających, a nie ograniczających?

Czy spotkaliście się ze skrótem TIK? Oznacza technologie informacyjno-komunikacyjne. Nazwa ta wywodzi się z języka angielskiego (information and communication technologies) i często pojawia się, gdy o technologii mówi się w kontekście edukacyjnym, podkreślając nie tylko jej przydatność przy wyszukiwaniu i tworzeniu informacji, lecz także rolę technologii w procesie komunikacji.

Tablet, komputer czy telefon to narzędzia, które mogą być pomocne w tworzeniu więzi ii prowadzeniu rozmów. Mogą być też narzędziem ułatwiającym wymianę i realizację pomysłów. Umiejętność współpracy jest jedną z tych kompetencji, która nawet w epoce robotów i sztucznej inteligencji będzie miała szczególną wartość. Wsłuchując się w głosy pracodawców, nie sposób nie zauważyć, jak cenią sobie pracowników, którzy potrafią współdziałać z innymi i którzy mają już doświadczenie w pracy zespołowej. To właśnie ludzie o takich kompetencjach są dziś i będą w przyszłości najbardziej poszukiwani na rynku pracy. To odległa perspektywa, jeśli ma się dziecko w wieku 5, 6 czy 7 lat, ale warto myśleć o tym już teraz.

W kontekście rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym niezwykle ważne jest pogłębianie rozumienia własnych emocji (odnajdywania ich w sobie, nazywania, odczytywania także u innych osób) oraz dostrzeganie emocji innych. Wiąże się to z rozwijaniem empatii i umiejętnością współpracy. Technologia może wspierać te procesy, jeśli jakość jej użytkowania będzie dostosowana pod względem intensywności, potrzeb i możliwości odbioru dzieci.

Podstawą pracy nad rozwojem emocjonalnym i społecznym, powinna być rozmowa oparta o aktywne słuchanie obu stron. Współtowarzyszenie i współdziałanie bywa wymagające czasowo, w długofalowej perspektywie jest jednak skuteczniejsze niż sterowanie dzieckiem za pomocą niepodlegającego dyskusji instruowania przez dorosłych.

Wykorzystujcie komunikatory internetowe do rozmowy z rodziną lub znajomymi mieszkającymi w innym mieście. Jeśli któryś z członków rodziny często podróżuje, możecie umówić się na spotkanie video online, tak aby porozmawiać, jednocześnie oglądając miejsce, w którym przebywa. Wy też możecie pokazać coś ze swojej strony. Szczególnie wesprzyj dziecko, jeśli nie korzysta jeszcze z internetu. Być może będzie to jego pierwsza taka rozmowa. To tak jak kiedyś rozmowa przez słuchawkę telefoniczną obok ciekawości budziła czasem lęk, zawstydzenie i zmieszanie, tak rozmowa na czacie czy tym bardziej videorozmowa mogą wzbudzać podobne emocje. Przy okazji porozmawiaj z dzieckiem „jak to działa?”: jak działa ta aplikacja, co jest potrzebne, abyśmy mogli się widzieć i słyszeć z kimś po drugiej stronie ekranu.

Zaprojektujcie wspólnie elektroniczną kartkę pocztową. Testujcie różne aplikacje umożliwiające rysowanie i malowanie, tak aby wybrać najbardziej wam odpowiadającą. Dyskutujcie oraz dokonujcie wspólnych wyborów. Pamiętajcie, aby po przetestowaniu zostawić na smartfonie lub tablecie jedną wybraną aplikację, a pozostałe usunąć. Wspólnie wykonaną kartkę pocztową prześlijcie do wybranej osoby jako załącznik wiadomości e-mailowej lub rozmowy w komunikatorze.

Zaproście do współpracy kogoś z rodziny, osobę, którą Twoje dziecko zna i lubi. Zaproponuj wspólne tworzenie opowieści z wykorzystaniem poczty elektronicznej (skorzystajcie z Twojego adresu e-mailowego, przy okazji wyjaśnij dziecku, jeśli jest taka potrzeba, czym różni się poczta elektroniczna od tradycyjnej i jaka jest jej specyfika). Wybierzcie z dzieckiem temat Waszej historii. Następnie wyślijcie pierwszy fragment (do 5 zdań) do tej osoby, a ona, odpisując, niech dopisze kolejną część. W ten sposób wymieniajcie się wiadomościami. Róbcie to w regularnych odstępach czasu (np. co tydzień).

Możecie też stworzyć historię lub komiks z obrazków lub zdjęć. W sieci jest wiele bardzo dobrych darmowych programów edukacyjnych, w których łatwo można stworzyć taki komiks. Tego typu programy są zwykle proste i intuicyjne w obsłudze, dodatkowo mają tutoriale, dzięki którym łatwo dowiecie się, w jaki sposób skutecznie korzystać z danego narzędzia.

Zajrzyjcie do aplikacji Look at me.[1] To narzędzie wspierające dzieci w nauce rozumienia i odczytywania emocji i mimiki. Pomaga skupiać uwagę na twarzy drugiej osoby, ucząc kontaktu z nią. Aplikacja przygotowana przez firmę Samsung we współpracy z pedagogami i psychologami jest kierowana przede wszystkim do rodzin z dziećmi ze spektrum autyzmu, ale dzięki swojej uniwersalności może być z powodzeniem wykorzystywana przez wszystkie dzieci. Użytkownik zdobywa punkty za rozwiązywanie zadań, wśród których jest na przykład zrobienie zdjęcia z rodzicem, sfotografowanie sekwencji min od smutnej do uśmiechniętej, wybór spośród kilku twarzy tej, która wyraża zdziwienie itp.

[1] Look at Me, Samsung,  https://play.google.com/store/apps/details?id=com.samsung.lookatme&hl=en